Samsun'un köklü yerleşim merkezlerinden Çarşamba, adını yüzyıllar önce kurulan bir pazardan alan ilçeler arasında bulunuyor. Yeşilırmak'ın iki yakasında gelişen yerleşim, tarih boyunca tarım, ticaret ve kültürel yaşamın önemli merkezlerinden biri oldu. Geçmişi antik çağlara kadar uzanan Çarşamba, Osmanlı döneminden Cumhuriyet yıllarına kadar birçok değişime tanıklık etti.

ÇARŞAMBA'NIN İSMİ NEREDEN GELİYOR?

Çarşamba'nın isminin kökeni, bölgede kurulan tarihî pazara dayanıyor. Yerel tarih kaynaklarında, bugünkü ilçe çevresinde 1370 yılında büyük bir panayır kurulduğu anlatılıyor. Çarşamba günleri düzenlenen bu pazar, zamanla çevre köylerden gelen üreticilerin ve tüccarların buluşma noktası hâline geldi. Bölgede Sarıcalı, Kuşdoğanlı, Hasbahçe ve Sungurlu gibi eski yerleşimler bulunuyordu. Pazarın büyümesiyle çevresinde yeni bir kasaba gelişti ve Çarşamba adı kalıcı hâle geldi. Çarşamba Belediyesi'nin tarihçesine göre, pazarın varlığı 1455 tarihli Osmanlı tahrir kayıtlarında da görülüyor.

Samsun'da ücretsiz meslek edindirme kursları!
Samsun'da ücretsiz meslek edindirme kursları!
İçeriği Görüntüle

ÇARŞAMBA'NIN GEÇMİŞİ ANTİK ÇAĞLARA UZANIYOR

Çarşamba Ovası, verimli toprakları ve su kaynakları sayesinde çok eski dönemlerden itibaren yerleşim için elverişli bir bölge oldu. Resmî ilçe tarihçelerinde yerleşim geçmişinin MÖ 4000'li yıllara kadar uzandığına ilişkin değerlendirmelere yer veriliyor. Bölgenin Hititler, Frigler ve sonraki dönemlerde farklı toplulukların etkisi altında kaldığı aktarılıyor. Yeşilırmak'ın oluşturduğu geniş ova, tarımsal üretimin gelişmesine katkı sağladı. Karadeniz kıyısına yakınlığı ise yerleşimin ticaret açısından önem kazanmasında etkili oldu.

SAMSUN HABER Çarşamba'nın tarihi: Bir pazardan doğan ilçenin hikâyesi

OSMANLI DÖNEMİNDE ÇARŞAMBA'NIN ÖNEMİ

Çarşamba ve çevresi, Anadolu'daki Türk beylikleri döneminde Canik bölgesindeki siyasi yapıların etkisi altında kaldı. Taceddinoğulları Beyliği, bölgenin tarihinde önemli bir yer tuttu. Çarşamba, 1428 yılında Osmanlı hâkimiyetine girdi. Osmanlı döneminde Arım kazasıyla bağlantılı olan yerleşim, zamanla önemli bir ticaret ve yönetim merkezi olarak gelişti. Bölgede tarım ürünleri, kereste ve kendir üretimi ekonomik yaşamın temel unsurları arasında yer aldı. 18.ve 19. yüzyıllarda Canikli ve Hazinedarzade aileleri yerel yönetimde etkili oldu. Bu dönemde camiler, medreseler, çarşılar ve kamu yapılarıyla yerleşimin fiziksel görünümü değişti.

YEŞİLIRMAK VE TARIMLA ŞEKİLLENEN BİR İLÇE

Çarşamba'nın tarihî gelişiminde Yeşilırmak'ın ayrı bir önemi bulunuyor. Nehrin taşıdığı alüvyonlarla oluşan verimli ova, yüzyıllar boyunca tarım faaliyetlerine ev sahipliği yaptı. Tütün, mısır, sebze ve çeşitli tarım ürünleri, ilçenin ekonomik hayatında önemli yer tuttu. Üretimin artmasıyla pazarlar ve ticaret alanları da büyüdü. 1826 yılında Orta Mahalle'de inşa edildiği belirtilen bedestenler, Çarşamba'nın ticari geçmişini yansıtan yapılar arasında bulunuyor. Yeşilırmak'ın iki yakasında gelişen mahalleler, köprüler aracılığıyla birbirine bağlanırken ilçe giderek daha büyük bir yerleşim merkezine dönüştü.

CUMHURİYET DÖNEMİNDE ÇARŞAMBA'NIN DEĞİŞİMİ

Cumhuriyet'in ilanıyla birlikte Çarşamba'nın idari ve ekonomik gelişiminde yeni bir dönem başladı. 1920'li yıllarda belediye teşkilatı ve ulaşım yatırımları ön plana çıktı. Samsun-Çarşamba demiryolunun yapılması, ilçenin bölgeyle ticari bağlantılarını güçlendirdi. 1930 yılında inşa edilen Yeşilırmak Köprüsü ise ilçenin önemli simgelerinden biri hâline geldi. Köprü, zamanla Çarşamba'nın kent kimliğinin ayrılmaz bir parçası oldu.İlerleyen yıllarda artan nüfus, yeni mahalleler ve gelişen ulaşım ağı ilçenin görünümünü değiştirdi. Bugün Çarşamba, tarihî pazar geleneğinden gelen ticaret kültürünü, verimli tarım arazilerini ve Yeşilırmak çevresinde gelişen kent yaşamını bir arada taşıyor. İlçenin adı ise yüzlerce yıl önce kurulan bir pazarın hatırasını yaşatmaya devam ediyor.

Kaynak: HABER MERKEZİ