GİRİŞ
Samsun mutfağı, Karadeniz kıyıları ve iç kesimlerde farklı beslenme kültürleri barındırır. Sahil köylerinde balık ve deniz ürünleri, iç kesimlerde ise tahıl ve sebze ağırlıklı yemekler öne çıkar. Samsun’da Sahil ve İç Kesimlerde Beslenme Farkları, bölgenin coğrafi koşulları ve tarımsal üretimle şekillenir. Bu fark, hem günlük sofralara hem de kültürel alışkanlıklara yansır.
SAHİL BÖLGELERİNDE BESLENME
Samsun’un sahil kesiminde balık, beslenmenin temelini oluşturur. Hamsi, palamut ve mezgit sık tüketilen balıklardandır.
Sahilde yaşayan aileler, balığı taze tüketir, kurutma ve tuzlama yöntemleriyle kışa hazırlar. Yanında sebze ve mısır unu yemekleri, sofraları tamamlar. Samsun’da Sahil ve İç Kesimlerde Beslenme Farkları, bu deniz ürünleri kullanımıyla belirginleşir.
İÇ KESİMLERDE BESLENME
İç kesimlerde tarım daha yoğun ve çeşitlidir. Mısır, fasulye, lahana, pazı ve kabak gibi sebzeler günlük yemeklerin temelini oluşturur.
Balık tüketimi daha sınırlıdır; protein genellikle bakliyat ve süt ürünlerinden sağlanır. Bu nedenle iç kesim sofraları sebze ve tahıl ağırlıklıdır. Samsun’da Sahil ve İç Kesimlerde Beslenme Farkları, bu yöresel ürün kullanımında açıkça görülür.
BESLENME FARKLARINA ÖRNEK YEMEKLER
|
Bölge |
Öne Çıkan Yemekler |
Temel Malzemeler |
|
Sahil |
Hamsi tava, Balık buğulama, Balık çorbası |
Hamsi, mezgit, palamut, sebze |
|
İç Kesim |
Mısır ekmeği, Lahana yemeği, Fasulye yemeği |
Mısır unu, lahana, fasulye, kabak |
|
Her İki Bölge |
Sebze çorbası, Peynirli börek |
Mevsim sebzeleri, peynir, un |
|
Sahil |
Balık turşusu, Tuzlama hamsi |
Balık, tuz, sirke |
|
İç Kesim |
Kurutulmuş fasulye, Kışlık lahana turşusu |
Sebze, tuz, su |
Tablo, sahil ve iç kesimlerde beslenme farklarını ve kullanılan malzemeleri özetler.
KÜLTÜREL VE SOSYAL BOYUT
Sahil ve iç kesim beslenme farkları, sadece yemeklerle sınırlı kalmaz; aile yemekleri, pazar alışkanlıkları ve mevsimlik hazırlıklar da farklılık gösterir. Sahil köylerinde balıkçılık sosyal hayatın merkezindeyken, iç kesimlerde tarım ve sebze hasadı toplumsal ritüellerin temelini oluşturur.
Samsun’da Sahil ve İç Kesimlerde Beslenme Farkları, bölgenin kültürel çeşitliliğini ve coğrafyanın mutfak üzerindeki etkisini gözler önüne serer.
SIKÇA SORULAN SORULAR
Sahilde hangi balıklar sık tüketilir?
Hamsi, palamut, mezgit ve bazen istavrit.
İç kesimlerde protein kaynakları nelerdir?
Bakliyat, süt ürünleri ve yumurta; balık tüketimi sınırlıdır.
Bu farklar günümüzde de devam ediyor mu?
Evet, coğrafi ve kültürel etkenler hâlâ sofralara yansıyor.
SONUÇ VE ÖNERİLER
Samsun mutfağında sahil ve iç kesimlerde beslenme farkları, coğrafya, iklim ve tarımsal üretimle doğrudan ilgilidir. Sahil bölgelerinde balık ağırlıklı sofralar, iç kesimlerde ise tahıl ve sebze temelli yemekler öne çıkar. Samsun’da Sahil ve İç Kesimlerde Beslenme Farkları, hem kültürel miras hem de sağlıklı beslenme açısından önemlidir. Gelecek için öneri, bölgesel ürünlerin ve geleneksel yemeklerin korunması, sofralarda çeşitliliğin sürdürülmesidir.
