Samsun, Karadeniz kıyısı boyunca uzanan bir şehir olup, sahil ve iç bölgeleri arasında mutfak kültürü açısından belirgin farklar gösterir. Sahil kesiminde deniz ürünleri ve balık ağırlıklı yemekler öne çıkarken, iç bölgelerde mısır ve sebze temelli beslenme hakimdir. Bu yazıda, Samsun’da sahil ve iç bölgelerde yeme içme farkları coğrafya, iklim ve kültürel alışkanlıklarla ele alınmaktadır.
SAHİL BÖLGESİNDE DENİZ ÜRÜNLERİ VE BALIK
Samsun sahilinde günlük öğünlerde balık ve deniz ürünleri ön plandadır. Hamsi, palamut, mezgit ve istavrit, ızgara, tava veya buğulama olarak hazırlanır.
Sahil kasabalarında çorba ve balık restoranları, yerel halkın ve turistlerin uğrak noktalarıdır. Tarım ve Orman Bakanlığı verilerine göre, Karadeniz kıyısındaki balıkçılık, sahil bölgelerinde günlük beslenmede kritik rol oynar. Samsun’da sahil ve iç bölgelerde yeme içme farkları, deniz ürünlerinin bolca tüketilmesiyle belirginleşir.
İÇ BÖLGELERDE SEBZE VE TAHIL TEMELLİ BESLENME
İç bölgelerde mısır, fasulye, lahana ve sebzeler günlük öğünlerin temelini oluşturur. Mısır ekmeği, sebze çorbası ve lahana sarması gibi yemekler, hem besleyici hem de uzun süre dayanabilen yiyeceklerdir.
Kırsal kesimlerde hayvancılık da iç bölgelerde önemli olduğundan, süt ve peynir gibi yan ürünler sofralarda sıkça yer alır. Böylece Samsun’da sahil ve iç bölgelerde yeme içme farkları, coğrafi koşullar ve üretim biçimleriyle şekillenir.
SOSYAL VE KÜLTÜREL BOYUT
Sahil ve iç bölgelerde yemek kültürü, sosyal yaşamı da etkiler. Sahil köylerinde balık avı ve balık lokantaları toplumsal paylaşımı güçlendirirken, iç bölgelerde sebze ve tahıl hazırlıkları, kuşaklar arası aktarımı ve köy dayanışmasını ön plana çıkarır.
Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın yöresel mutfak raporuna göre, bu farklılıklar, hem günlük yaşam hem de özel gün sofralarında belirgin bir şekilde kendini gösterir.
Aşağıdaki tablo, Samsun’da sahil ve iç bölgelerde yeme içme farklarını özetler:
|
Bölge |
Öne Çıkan Gıda |
Tüketim Şekli |
Kültürel Rol |
|
Sahil |
Hamsi, palamut, mezgit |
Izgara, buğulama, tava |
Balık avı ve lokantalar toplumsal paylaşımı güçlendirir |
|
İç Bölge |
Mısır, fasulye, lahana |
Çorba, sarmalar, ekmek |
Kırsal dayanışma ve kuşaklar arası bilgi aktarımı |
|
Her iki bölge |
Süt ve peynir |
Yan ürün olarak öğünleri tamamlar |
Beslenme sürekliliği ve kültürel gelenekler |
SIK SORULAN SORULAR
Soru 1: Samsun’da sahil ve iç bölgelerde hangi yemekler farklıdır?
Sahil sahil balık ve deniz ürünleri, iç bölgeler mısır, sebze ve tahıl temelli yemeklerle öne çıkar.
Soru 2: İç bölgelerde süt ve peynir ne kadar tüketilir?
Kırsal alanlarda günlük öğünlerde önemli yer tutar ve beslenmeyi tamamlar.
Soru 3: Bu farklılıklar kültürel yaşamı etkiler mi?
Evet, sahilde topluluk balıkçılığı, iç bölgede tarım ve yemek hazırlıkları toplumsal bağları güçlendirir.




