Samsun denince akla öncelikle hamsi ve diğer balık türleri gelir. Ancak şehir mutfağı, balık dışındaki deniz ürünlerini de sofralarına adapte etmiştir. Midye, karides, kalamar ve kabuklu deniz ürünleri, hem şehir hem kıyı köylerinde zamanla günlük ve özel sofralarda yer bulmuştur.
Tarihî ve Kültürel Gelişim
Karadeniz’in kıyı şeridi, tarih boyunca farklı kültürlerle etkileşimde olmuştur. Osmanlı mutfağı ve Karadeniz köy gelenekleri, çeşitli deniz ürünlerini sofralara taşıdı. Balık dışı deniz ürünleri, öncelikle özel günlerde ve kutlamalarda tüketilirken zamanla günlük yemeklere de girmeye başladı.
Sofralarda Çeşitlilik
Midye dolma, karides tava, kalamar ızgara veya haşlama gibi yemekler, Samsun mutfağında balık dışında deniz ürünlerini değerlendirme biçimidir. Bu ürünler, genellikle mevsimine ve tazeliğine göre hazırlanır. Böylece sofralar, sadece lezzetli değil, aynı zamanda besleyici ve çeşitlilik dolu hale gelir.
Sosyal ve Kültürel Rol
Balık dışı deniz ürünleri, aile ve komşuluk sofralarını zenginleştirir. Bayramlar, düğünler veya özel davetlerde midye dolma ve karides gibi yemekler, misafirlere ikram edilir. Bu durum, toplumsal bağları güçlendirir ve Karadeniz’in deniz kültürünün aktarılmasını sağlar.
Günlük Hayatta Kullanımı
Kıyı köylerinde bu ürünler, sabah avlanıp öğle veya akşam sofralarına girebilir. Ancak şehir merkezinde, pazardan veya balıkçılardan taze olarak temin edilir. Balık dışı deniz ürünleri, özellikle yaz aylarında ve özel davetlerde sofraların vazgeçilmezidir.
|
Deniz Ürünü |
Hazırlama Şekli |
Sofrada Kullanımı |
Sosyal Rol |
|
Midye |
Dolma |
Meze ve ikram |
Komşu ve misafir paylaşımı |
|
Karides |
Tava veya Haşlama |
Ana yemek |
Özel gün sofraları |
|
Kalamar |
Izgara veya Kızartma |
Ara öğün veya ana yemek |
Sofraları çeşitlendirme |
|
İstiridye |
Çiğ veya Haşlama |
Meze |
Geleneksel deniz lezzeti |
|
Ahtapot |
Haşlama veya Izgara |
Ana yemek |
Misafir sofraları ve kutlamalar |
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Soru 1: Samsun’da balık dışı deniz ürünleri ne zaman sofralara girdi?
Cevap: Önceleri özel günlerde ve kutlamalarda tüketilirken, zamanla günlük sofralarda da yer almaya başladı.
Soru 2: Hangi deniz ürünleri daha yaygındır?
Cevap: Midye, karides, kalamar ve ahtapot gibi ürünler Samsun mutfağında sık kullanılır.
Soru 3: Bu ürünlerin sosyal ve kültürel rolü nedir?
Cevap: Sofraları zenginleştirir, misafirperverliği ve toplumsal paylaşımı güçlendirir.
